Dzieciństwo w Gułagu

 

Począwszy od 1940 r., w miarę jak Armia Czerwona posuwała się w stronę krajów bałtyckich i wschodnich terenów Polski, rozpoczęła się fala deportacji rodzin z dziećmi do odległych wiosek Syberii i Azji Centralnej ; niektóre dzieci tam się urodziły. Tylko nieliczna garstka chodziła do szkoły, większość z nich musiała pracować. Czasami umieszczano je w sierocińcach.

Od 1944 r. wraz z posuwaniem się Sowietów na Zachód, setki tysięcy rodzin chłopskich objętych jest akcją przesiedleńczą. Ogromna liczba dzieci i młodzieży zostaje zatrzymana, jest przesłuchiwana, sądzona za « nacjonalizm » lub « szpiegostwo » i skazana na ciężkie kary przymusowych robót w łagrach Gułagu. Deportacja i życie obozowe miały stanowić pierwszą « socjalizację » pokolenia Europejczyków napiętnowanych w ten sposób od lat dziecinnych.  Głosy i opowiadania świadków oddają moc przeżyć, w których strach, ból, głód i zimno nierozerwalnie łączą się ze zdziwieniem towarzyszącym odkrywaniu nieznanej sobie przestrzeni, wspólnym zabawom i chwilom radości, z nieuchronnym doświadczeniem, które ukształtowało ich życie.

Marta Craveri i Anne-Marie Losonczy